Genealogie & Heraldiek in de Oorlogsjaren

CD 5.722 pagina's

Alle belangrijke publicaties uit 1940 - 1945
waaronder Sibbe

Genealogie en heraldiek in de oorlogsjaren

In de reeks Digitale Naslag brengt het Centraal Bureau voor het Genealogie een CD uit met de belangrijkste genealogische en heraldische publicaties die in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn verschenen. De CD vormt een uniek tijdsdocument van een omstreden periode uit de geschiedenis van de Nederlandse genealogie en bevat talloze genealogische en heraldische gegevens, die nu voor het eerst bijeen zijn gebracht.

In de jaren '30 mochten genealogie en heraldiek zich in groeiende populariteit verheugen. Waren het voorheen meestal mensen uit gegoede kringen die zich voor hun familiegeschiedenis interesseerden, nu werd de kring van belangstellenden veel breder. De opbloei van deze 'volkse genealogie' is wel in verband gebracht met de opkomst van de heemkundebeweging in dezelfde periode, die als reactie op de economische crisis van de jaren dertig naar sociale vernieuwing streefde en een nieuw gemeenschapsgevoel, een 'volkseenheid' probeerde te creëren.

Tijdens de oorlogsjaren werd deze nadruk op volksbewustzijn en gemeenschapszin in de Nederlandse genealogie -'sibbekunde' genoemd - nog sterker. Verschillende vooraanstaande 'sibbekundigen' slaagden er niet in afstand te houden van de nieuwe machthebbers en kwamen in hun publicaties dicht in de buurt van het nationaal-socialistische gedachtegoed of gingen zelfs zover dat zij zich hiermee vereenzelfdigden. Een meerderheid van de genealogen zal echter veel minder ideologisch zijn geïnspireerd en uitsluitend door belangstelling voor de eigen familiegeschiedenis zijn gemotiveerd. De meeste genealogische en heraldische publicaties uit de oorlogsjaren zijn vrijwel onvindbaar. Dat is jammer, want er is in deze periode op genealogisch gebied zeer veel gepubliceerd. Sommige publicaties zijn vooral vanwege het tijdsbeeld dat eruit oprijst interessant of vanwege de gegevens die zij bevatten. De documentaire waarde van andere gaat veel verder. Het CBG heeft daarom besloten om de belangrijkste genealogische en heraldische uitgaven uit de oorlog op cd-rom uit te brengen.

De CD bevat meer dan veertig titels. Het gaat om tijdschriften, seriewerken, zelfstandige uitgaven en typoscripten. Het belangrijkste tijdschrift is ongetwijfeld het modern vormgegeven Sibbe, het maandblad van het Nederlands Verbond voor Sibbekunde dat tussen 1941 en 1944 werd uitgegeven. De eerste afleveringen bevatten telkens een kwartierstaat van een bekende figuur uit de Nederlandse geschiedenis. In de eerste aflevering was dat nota bene de socialistische leider Troelstra, later zien we ook kwartierstaten van beroemdheden als Mengelberg en Schaepman.

De CD bevat ook de gehele 'Bibliotheek voor Geslacht- en Wapenkunde'. Deze serie telt onder meer Inleiding tot de wapenkunde van J.C.P.W.A. Steenkamp, verschillende publicaties van de heraldiek C. Pama (destijds ook bekend vanwege zijn genealogische radiopraatjes), studies over huismerken en J. van Tolls Nederlandsche sibbekundigen voor 1850 uit 1944 dat ruim veertig jaar na verschijnen nog altijd het enige biografische woordenboek van Nederlandse genealogen is. Verder zijn op de cd-rom studies over ex-librissen, gedenkstenen, geslachtsnamen, de oostkolonisatie, oude grafstenen en militaria te vinden, alsook het nationaal-socialistische Ewiges Volk van het Verband Deutscher Sippenforscher in den Niederlanden.

ISBN: 978-90-5802-055-0
Verschenen: 2007